Google+

Συνολικές προβολές σελίδας

Πέμπτη, 9 Δεκεμβρίου 2010

Wikileaks: Γροθιά στο σύστημα ή Δούρειος Ιππος;

Wikileaks: Γροθιά στο σύστημα ή Δούρειος Ιππος;
Πηγή: Express.gr 08/12/10-09:30

ΤO θέμα με τις διαρροές εγγράφων που εμφανίζονται από το site WikiLeaks είναι πολύ σοβαρό και ενδιαφέρει άπαντες από πολλές πλευρές. Μιλώντας με Αμερικανούς συνεργάτες, μου ανέφεραν ότι εδώ και μερικές ημέρες όλο το Internet παρουσιάζει δυσλειτουργίες διότι δέχεται μαζικές επιθέσεις. Δεν είναι ακόμη γνωστό από ποιους και από πού. Ο εκπρόσωπος του site, Julian Assange, παραδόθηκε μόνος του χθες Τρίτη στη Σκότλαντ Γιαρντ, στο Λονδίνο. Το Σάββατο 4 Δεκεμβρίου «έπεσε» (κόπηκε) για μία ακόμη φορά από την αρχική του διεύθυνση και «εκπέμπει» ξανά από την ελβετική διεύθυνση wikileaks.ch. Η χιονοστιβάδα φαίνεται πως δεν σταματά στο διαδίκτυο. Οι εφημερίδες «Guardian», «El Pais», «New York Times», «Le Monde» και το περιοδικό «Der Spiegel» έχουν πάρει παράλληλο δρόμο προς τη WikiLeaks και δημοσιεύουν πλέον ξεχωριστές καταχωρήσεις με ενδιαφέροντα κείμενα που προέρχονται από πληροφορίες οι οποίες έχουν διαρρεύσει. Οι διαρροές εμφανίζουν τη διαφθορά που χαρακτηρίζει κυβερνήσεις και πρόσωπα σε πολλά μέρη του κόσμου. Τι είναι λοιπόν αυτό το φαινόμενο και προς τα πού πηγαίνει; Ποιοι κρύβονται πίσω από αυτό; Πού βρίσκει τις πληροφορίες του; Το σημερινό άρθρο ίσως φωτίσει περισσότερο όσους ενδιαφέρονται.

Τι είναι

Αρχικά πρέπει να σημειώσουμε πως άπαντα αναφέρονται στο παρόν με κάθε επιφύλαξη. Ετσι η WikiLeaks είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός που θέλει να ανήκει στα «μέσα ενημέρωσης». Στόχος της είναι να προσφέρει έναν καινοτόμο, ασφαλή και ανώνυμο ηλεκτρονικό χώρο για «πηγές» πληροφοριών (διάβαζε άτομα με πρόσβαση σε πληροφορίες) προς τους δημοσιογράφους. Το site υποστηρίζει ότι «ιδρύθηκε από Κινέζους αντιφρονούντες, δημοσιογράφους, μαθηματικούς και μία τεχνολογική εταιρία, από τις ΗΠΑ, την Ταϊβάν, την Ευρώπη, την Αυστραλία και τη Νότια Αφρική». Υπερασπίζεται το δικαίωμα να έχει την ελευθερία γνώμης χωρίς παρεμβάσεις και να αναζητεί, να λαμβάνει και να διαδίδει πληροφορίες και ιδέες με οποιοδήποτε μέσο και ανεξαρτήτως συνόρων. Τον Ιανουάριο του 2007, η ιστοσελίδα της ανέφερε ότι είχε πάνω από 1,2 εκατομμύρια έγγραφα που διέρρευσαν.

Τεχνολογία

Η πλατφόρμα WikiLeaks εμπλουτίζεται με πρωτοποριακές μεθόδους τεχνολογιών κρυπτογράφησης της πληροφορίας. Δεν λογοκρίνει τις ειδήσεις αν και μπορεί να αφαιρέσει ή να καθυστερήσει τη δημοσίευση στοιχείων για να εξασφαλίσει την προστασία της ζωής και της σωματικής ακεραιότητας των αθώων ανθρώπων.

Η επιδίωξη των κατασκευαστών ήταν και είναι να έχουν ένα σύστημα που δεν μπορεί να υποστεί λογοκρισία ούτε να επιτρέπει τον εντοπισμό από πού προήλθε η διαρροή κάποιου εγγράφου. Σύμφωνα με το σουηδικό Σύνταγμα (φιλοξενείται από σουηδική εταιρία) απαγορεύεται σε οποιαδήποτε διοικητική ή κρατική αρχή να ζητήσει πληροφορίες για τις πηγές πληροφόρησης που βλέπουν το φως της δημοσιότητας σε κάθε είδους μέσο ενημέρωσης. Οι διακομιστές (servers) στους οποίους στηρίζεται είναι εξαπλωμένοι σε όλο τον κόσμο αλλά σε άγνωστες τοποθεσίες, αλλά ορισμένοι από αυτούς φιλοξενούνται σε ένα υπόγειο πυρηνικό καταφύγιο στη Στοκχόλμη.

Ενα βασικό εργαλείο που χρησιμοποιείται είναι το περιώνυμο «ηλεκτρονικό κιβώτιο απόθεσης» στο οποίο οποιοδήποτε άτομο που κατέχει κάποια πληροφορία, μπορεί να το «αποθέσει» ηλεκτρονικά χωρίς να γίνει αντιληπτό. Από το 2007 η «οργάνωση», όπως θέλει να αποκαλείται, στηριζόμενη σε εθελοντές, έχει δημοσιεύσει σημαντικές πληροφορίες που προήλθαν από τέτοιες ανώνυμες πηγές. Εχει επίσης αναπτύξει κάποιες ειδικές τεχνολογίες για την υποστήριξη αυτών των δραστηριοτήτων. Από τότε έχει υποστεί πολλές επιθέσεις και δικαστικές διώξεις που αποσκοπούσαν να τη φιμώσουν. Ηδη με την πρόσφατη δίωξη σίγησε στο βασικό του site αλλά επανεξέπεμψε από την Ελβετία με το χαρακτηριστικό wikileaks.ch.

Τι παρουσιάζει

Από το 2006 έχουν γίνει διαρροές και αντίστοιχες δημοσιεύσεις στοιχείων –μεταξύ πολλών άλλων– για τις διαδικασίες φύλαξης στο Γκουαντανάμο, για την εντολή δολοφονίας κυβερνητικών αξιωματούχων στη Σομαλία, τη διαφθορά αφρικανικών διάσημων οικογενειών, τις πρακτικές ελβετικής ιδιωτικής τράπεζας, το πυρηνικό ατύχημα στο Ιράν, τα περιεχόμενα του ημερολογίου της Σάρα Πέιλιν, τις λίστες απαγορευμένων sites από κυβερνήσεις, τη λέσχη Μπίλντεμπεργκ, το σκάνδαλο του πετρελαίου στο Περού, τα τοξικά απόβλητα στην Αφρική, την ισλανδική τράπεζα που δάνειζε μεγάλα ποσά στους μετόχους της λίγο πριν από το ξέσπασμα της κρίσης, τα μηνύματα που ανταλλάσσονταν την 11η Σεπτεμβρίου μεταξύ κυβερνητικών αξιωματούχων, το βίντεο για τον βομβαρδισμό της Βαγδάτης, το ημερολόγιο του πολέμου στο Αφγανιστάν, το ημερολόγιο των συμβάντων στο Ιράκ, τα διπλωματικά τηλεγραφήματα κ.ά. Από την απλή αυτή απαρίθμηση αντιλαμβάνεται κάποιος την ποικιλία και τη γεωγραφική διασπορά του υλικού ως και τη θεματογραφία.

Οι διαρροές

Και τώρα το ζουμί: Πώς και από πού γίνονται οι διαρροές; Πάντα υπήρχαν διαρροές, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Ομως με τη σημερινή τεχνολογία είναι πανεύκολο να υποκλαπούν σε ένα «στικάκι» μερικά εκατομμύρια έγγραφα χωρίς ο υποκλέψας να γίνει αντιληπτός. Οπως επίσης μπορεί το αρχείο αυτό να κάνει τον γύρο του κόσμου με την ταχύτητα του φωτός. Φαίνεται πως για τις εν λόγω διαρροές όλα ξεκινούν από την επομένη της 11ης Σεπτεμβρίου. Οι Αμερικανοί κατάλαβαν ότι πρέπει να φτιάξουν ένα σύστημα συγκέντρωσης, καταγραφής και επεξεργασίας αναλυτικών πληροφοριών κάθε είδους, που να προέρχονται από το πεδίο της καθημερινής ζωής σε όλα τα μέτωπα και σε όλες τις περιοχές του πλανήτη. Ετσι έδωσαν δικαίωμα πρόσβασης και ενημέρωσης σε περίπου 3,5 εκατομμύρια χρήστες - υπαλλήλους της κυβέρνησης των ΗΠΑ, που είναι όλοι όσοι έχουν επαφές με κόσμο (διπλωματικοί, τελωνειακοί, συνοροφύλακες, αλλά και δεκανείς ή άλλοι κατώτεροι βαθμοφόροι) που βρίσκονται απέναντι σε καθημερινά περιστατικά, όπως λ.χ. ο επικεφαλής ενός αποσπάσματος που κάνει περιπολία στη Βαγδάτη και αναφέρει μεμονωμένα περιστατικά.

Ο στόχος είναι να επεξεργαστεί το σύστημα «χύμα» πληροφορίες και να προτάξει ορισμένες από αυτές που αξίζει τον κόπο να διερευνηθούν από τις υπηρεσίες ασφαλείας σε μεγαλύτερη λεπτομέρεια. Φανταστείτε μία μηχανή αναζήτησης που: (α) δουλεύει μόνη της και (β) δεν κάνει απλά ανεύρεση των πληροφοριών που ταιριάζουν με κάποιο κριτήριο αλλά και λογικό συσχετισμό, π.χ. τη λέξη «τζαμί» με τα άτομα που έλαβαν εκπαίδευση να πετάνε αεροπλάνα και με τη λέξη «εκδίκηση» και άλλους τέτοιους συσχετισμούς. Βγάζει λοιπόν στην επιφάνεια πιθανές συνθήκες ή άτομα που πρέπει να διερευνηθούν. Μετά παρεμβαίνουν οι μυστικές υπηρεσίες και αναλαμβάνουν τη διαδικαστική συνέχεια. Με τον τρόπο αυτό εκτιμούν ότι θα καταφέρουν να προλάβουν όποιον σκέπτεται να κάνει το κακό, αφού συσχετίσουν πολλές πληροφορίες φαινομενικά ασύνδετες μεταξύ τους. Πώς αλλιώς μπορεί να προληφθεί ένα τρομοκρατικό χτύπημα που θα γίνει από άγνωστους μέχρι τότε ακτιβιστές κάθε είδους, φανατικούς θρησκευόμενους, τρελούς, αντιφρονούντες κ.λπ.; Το σύστημα αυτό είχε καταφέρει και είχε εντοπίσει τον επίδοξο Νιγηριανό νεαρό βομβιστή που ανήμερα τα Χριστούγεννα πέρυσι είχε επιχειρήσει να καταλάβει αεροσκάφος εν πτήσει προς τις ΗΠΑ. Οι αρχές είχαν από πριν εντοπίσει το άτομο αυτό και είχαν ειδοποιήσει να μην καταφέρει να επιβιβαστεί σε πτήση προς ΗΠΑ, κάτι το οποίο δεν αποτράπηκε. Ο εντοπισμός έγινε με βάση συσχετισμένες πληροφορίες από διπλωματικό και άλλο προσωπικό που είχε καταγράψει το σύστημα.

Με τα παραπάνω καθίσταται σαφές ότι η πλημμυρίδα πληροφοριών είναι προϊόν της νέας μορφής που παίρνει η μάχη κατά των επιβουλευομένων τη σημερινή οργάνωση των κοινωνιών μας. Πρέπει να σημειώσω ότι κανείς δημοκρατικός και εχέφρων άνθρωπος και πολίτης αυτού του κόσμου δεν έχει αντίρρηση στη λήψη τέτοιων μέτρων εφόσον αθώοι πολίτες χάνουν τη ζωή τους και εφόσον δεν ανακαλύπτονται με τα παραδοσιακά μέσα και δεν τιμωρούνται οι υπαίτιοι τέτοιων εγκλημάτων. Εφόσον όμως μερικά εκατομμύρια λειτουργών έχουν πρόσβαση σε τέτοιες πληροφορίες, είναι πολύ εύκολο σε έναν ή λίγους κρίκους να σπάσουν και να δώσουν στοιχεία προς τα έξω είτε από αντιπαλότητα προς το κοινωνικό σύστημα είτε με την προσδοκία αμοιβής.

Η... άλλη πλευρά

Η ευκολία των διαρροών και η επίκληση υψηλοφρόνων στόχων έχουν όμως και την ανάποδη πλευρά τους. Μαζί με τη δημοσιότητα μυστικών για τον Πούτιν και τους Αφγανούς αξιωματούχους, κρύβεται το ρήμα «παρακάνω», που είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό. Αυτό έγκειται στη δύναμη που έχει δοθεί σε εκατομμύρια λειτουργούς ενός υπερσυστήματος πληροφοριών, να έχουν τη δυνατότητα να «φακελώνουν» ανεξέλεγκτα και πάλι τις σκέψεις ή τις πράξεις των πολιτών «κατά την κρίση τους», ένα φαινόμενο που είχε περιορισθεί στις ημέρες μας τουλάχιστον στις δυτικές δημοκρατίες. Η ενδεχόμενη καταγραφή της πρόθεσης εκτέλεσης μιας πράξης αποκτά ενδιαφέρον αν κατά την επεξεργασία του συστήματος και την κρίση των λειτουργών του βρεθούν να υπάρχουν βάσιμοι συσχετισμοί για να στηρίξουν κάποια «υποψία» διάπραξης παράνομων ενεργειών. Και από εκεί αρχίζουν τα παρατράγουδα για τον ταλαίπωρο που θα πιαστεί στα δίκτυα της αράχνης. Εδώ όμως ανοίγουν επίσης νέοι ορισμοί του εγκλήματος, που δεν στοιχειοθετείται πλέον με τις πράξεις αλλά και με τις σκέψεις. Η WikiLeaks είναι εν μέρει προϊόν αυτής της διαδικασίας, για τούτο και βλέπουμε χιλιάδες απλές έως ασήμαντες (φαινομενικά) πληροφορίες να κάνουν την εμφάνισή τους.

Πέραν αυτών των «εγκληματικών» διαστάσεων, πρέπει να είμαστε ενήμεροι για την επερχόμενη διεύρυνση της συμπεριφορολογικής αντιμετώπισης του πολίτη, που σε ορισμένες χώρες είναι ήδη καθημερινή πρακτική. Εκεί, με την απλή πληκτρολόγηση του ΑΦΜ σε ένα «ασφαλές» site –στο οποίο όμως και πάλι έχουν πρόσβαση εκατοντάδες χιλιάδες λειτουργοί ακόμη και μη δημόσιοι υπάλληλοι– φαίνεται καθρέφτης ο τρόπος που πληρώνει ο κάθε πολίτης τα δάνειά του, αν έχει απλήρωτες επιταγές, πόσα σπίτια έχει και πόσο εισόδημα κ.λπ. Δεν είναι λίγες οι διαρροές που γίνονται από τέτοιες βάσεις πληροφοριών. Απλά δεν κεντρίζουν το ενδιαφέρον της παγκόσμιας κοινής γνώμης γιατί έχουν μόνο περιορισμένη εμβέλεια. Δεν παύουν όμως να διακυβεύουν την υπόσταση και την ακεραιότητα πολιτών. Στη χώρα μας έχουν υπάρξει άπειρα παρατράγουδα διαρροών βάσεων δεδομένων καταναλωτών, φορολογουμένων, ψηφοφόρων κομμάτων, εκλογικών καταλόγων κ.λπ.

Θέλω να κλείσω τη μικρή αυτή αναφορά με δύο κλασικά παραδείγματα επιπτώσεων από άνομες διαρροές στην πρόσφατη ιστορία. Οταν έγινε η εισβολή των ναζί στην Ολλανδία, το πρώτο πράγμα που αυτοί κατάσχεσαν ήταν τα αρχεία της αστυνομίας όπου ήταν καταγραμμένοι όλοι οι Εβραίοι της χώρας. Με τη λίστα αυτή ανά χείρας, μέσα σε λίγες ώρες, πήγαν συστημένοι στα σπίτια τους και έπιασαν έναν - έναν όλους τους Εβραίους. Στην εισβολή των σοβιετικών στρατευμάτων στην Τσεχοσλοβακία το 1968, το πρώτο πράγμα που έκαναν οι Τσεχοσλοβάκοι πατριώτες ήταν να ξηλώσουν τις πινακίδες των δρόμων και των σπιτιών για μην μπορούν οι δυνάμεις κατοχής να βρίσκουν τον δρόμο τους και να κάνουν συλλήψεις αντιφρονούντων. Βλέπουμε γλαφυρά τις επιπτώσεις από άνομες διαρροές και τον τρόπο προφύλαξης από αυτές. Τώρα τι θα γίνει; Ο καθένας θα μπορεί να έχει στην τσέπη του ένα αρχειάκι με εκατομμύρια στοιχεία; Φαίνεται πως ναι. Αλλωστε φαίνεται ότι ελαττώθηκε ο βαθμός αντίδρασης των κοινωνιών στις εκκωφαντικές κατά τα άλλα αποκαλύψεις. Το Watergate έριξε τον Νίξον αλλά οι δεκάδες ή εκατοντάδες χιλιάδες συγκλονιστικές πληροφορίες που έρχονται από το WikiLeaks, καθώς και οι διαρροές προσωπικών δεδομένων δεν είναι ικανές να ιδρώσουν το αυτί όσων σήμερα έχουν δύναμη να αλλάξουν τα πράγματα. Συνηθίσαμε και δεν μας κάνει εντύπωση παρά μονάχα για δύο - τρεις ημέρες. Αυτός είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος να πιαστούμε στον ύπνο από την πλημμυρίδα των «πληροφοριών» και να παραδοθούμε σε σφετεριστές κάθε είδους.

Tου Κώστα Λουρόπουλου
Δημοσίευση σχολίου