Google+

Συνολικές προβολές σελίδας

Δευτέρα, 22 Νοεμβρίου 2010

ΤΩΝ ΕΠΤΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΟΦΩΝ ΥΠΟΘΗΚΑΙ

ΘΕΩΡΙΗΣ ΕΙΝΕΚΕΝ
ΓΝΩΘΙ Σ' ΑΥΤΟΝ ΜΗΔΕΝ ΑΓΑΝ Γνώθι μαθών Ακούσις νόει Σ' αυτόν ίσθι Φρόνησιν άσκει Σοφίαν ζήτει

« ΤΟ ΜΙΣΟΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΕΣ ΤΙΜΩΡΙΕΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ | Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΠΙΒΟΛΗΣ ΣΤΟΥΣ ΈΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ Ο ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΔΥΝΑΣΤΕΥΣΗΣ. »
ΔΕΛΦΙΚΑ ΠΑΡΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΟΙ ΤΩΝ ΕΠΤΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΟΦΩΝ ΥΠΟΘΗΚΑΙ


Παυσανίας, "Ελλάδος Περιήγησις", βιβλ. 10 ("Φωκικά"), κεφ. 24, §1, 1-13: Εν δε τω προνάω τω εν Δελφοίς γεγραμμένα εστίν ωφελήματα ανθρώποις ες βίον, εγράφη δε υπό ανδρών ους γενέσθαι σοφούς λέγουσιν Έλληνες. Ούτοι δε ήσαν εκ μεν Ιωνίας Θαλής τε Μιλήσιος και Πριηνεύς Βίας, Αιολέων δε των εν Λέσβωι Πιττακός Μυτιληναίος, εκ δε Δωριέων των εν τη Ασία Κλεόβουλος Λίνδιος, και Αθηναίος τε Σόλων και Σπαρτιάτης Χίλων· τον δε έβδομον Πλάτων ο Αρίστωνος αντί Περιάνδρου του Κυψέλου Μύσωνα κατείλοχε τον Χηνέα· κώμη δε εν τη Οίτη τω όρει ωκούντο αι Χήναι. Ούτοι ουν οι άνδρες αφικόμενοι ες Δελφούς ανέθεσαν τω Απόλλωνι τα αδόμενα Γνώθι σαυτόν και Μηδέν άγαν.
Ιωάννης Στοβαίος, "Ανθολόγιον", βιβλ. 3, κεφ. 1, §173:
Σωσιάδου των επτά σοφών υποθήκαι.

Τα Δελφικά Παραγγέλματα είναι οι εντολές που άφησαν στους Έλληνες οι σοφοί της Αρχαίας Ελλάδας. Μια πολύτιμη κληρονομιά γνώσης και σοφίας για τις επερχόμενες γενεές.

Οι αρχαίοι Έλληνες ιερείς δεν... έδιναν συμβουλές ούτε άκουγαν τις εξομολογήσεις τωνπιστών, αλλά ασχολούνταν μόνο με την τέλεση των θυσιών και των άλλωνιεροτελεστιών. Η ηθική εκπαίδευση και καθοδήγηση των πολιτών ξεκινούσε μεν από τους παιδαγωγούςκαι παιδοτρίβες της νεαρής ηλικίας, αλλά συνεχιζόταν αργότερα στα μαντεία, τα οποία,εκτός από τις χρησμοδοτήσεις τους για τα μελλούμενα και τις θελήσεις των θεών, έδινανκαι ένα πλήθος ηθικών παραγγελμάτων και προτροπών συμβουλευτικού χαρακτήρα γιατα προβλήματα της καθημερινής ζωής. Περίoπτη θέση βέβαια, κατείχε σε όλα αυτά ,το διάσημο σε όλο τον κόσμο Μαντείο των Δελφών, του οποίου τα ομώνυμα ηθικά παραγγέλματα είχαν καταγραφεί στους τοίχους του Προνάου του Ναού του Απόλλωνος, στο υπέρθυρο ή ακόμα και σε διάφορες στήλες που είχαν τοποθετηθεί περιμετρικά στιςπλευρές του ναού. Στο αέτωμα του ναού δέσποζαν τα τρία σπουδαιότερα Δελφικά Παραγγέλματα, τα οποία εύκολα μπορούσε να διακρίνει ο πλησιάζων επισκέπτης:

* Κάτω αριστερά το ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ (να γνωρίσεις τον εαυτό σου).
* Κάτω δεξιά το ΜΗΔΕΝ ΑΓΑΝ (να μην υπερβάλεις, να κάνεις τα πάντα με μέτρο, αποφεύγοντας την υπερβολή).
* Ανάμεσά τους, στη κορυφή, το περίφημο «ΕΝ ΔΕΛΦΟΙΣ Ε» (ή ΕΙ), για το οποίο ο ιερέας των Δελφών Πλούταρχος έγραψε ολόκληρη πραγματεία («Περί του εν Δελφοΐς Ε»), προσπαθώντας να ερμηνεύσει την απωλεσθείσα σημασία του.

Στο βιβλίο του αυτό προτείνει διάφορες πιθανές ερμηνείες, μέσα από τις απόψεις των ομιλητών στους διαλόγους του. Μερικοί απ' αυτούς το συνδέουν ερμηνευτικά ή αριθμολογικά με τον ίδιο το θεό Απόλλωνα ή ευρύτερα με τον Πυθαγόρειο Αριθμό, την πρώτη και απόλυτη αιτία των πάντων. Μια άλλη άποψη είναι ότι το ΕΙ έχει την έννοια του «εάν» ή ευχολογικά παρακλητικά του «είθε». Ένας άλλος ομιλητής υποστηρίζει, με τη ίδια έννοια του «εάν», ότι το «ΕΙ» προτείνεται από το θεό Απόλλωνα στους φιλοσοφούντες, διότι «κανένα πράγμα δεν υπάρχει χωρίς αιτία και κανένας συλλογισμός χωρίς μία λογική υπόθεση». Μια τελευταία άποψη, του Αμμωνίου, υποστηρίζει ότι το Δελφικό «Ε» δε δηλώνει κανένα αριθμό, καμιά τάξη, σύνδεσμο ή ελλείπον μόριο μιας λέξης, αλλά είναι μια προσαγόρευση και προσφώνηση του θεού προς τον πλησιάζοντα επισκέπτη. Ο θεός χαιρετά τον επισκέπτη αποτεινόμενος προς αυτόν με το «Γνώθι σαυτόν» και ο επισκέπτης απαντά με το «ΕΙ» (Είσαι, Υπάρχεις), αναγνωρίζοντας την ύπαρξή του και «Είσαι Ένας» (ΕΙ ΕΝ), διότι είναι ο Α-ΠΟΛΛΙΝ, αυτός δηλαδή που δεν είναι για τους πολλούς.

Κατά την άποψή μας όλες αυτές οι ερμηνείες είναι ελλειμματικές και το «Ε» ή «ΕΙ» θα πρέπει να αποτελεί και αυτό ένα ηθικό Παράγγελμα, όπως και τα δυο άλλα εκατέρωθέν του, ή τουλάχιστον να τα συνοψίζει και ολοκληρώνει σε μια αρμονική ισορροπούσα τριάδα. Με την απλή, άμεση ερμηνεία του σαν «Είσαι» ή «Υπάρχεις» θα μπορούσε να σημαίνει ότι ΕΙΣΑΙ ή ΥΠΑΡΧΕΙΣ μόνον όταν έχεις γνωρίσει πλήρως τον εαυτό σου και δρας ακολουθώντας τη «Μέση Οδό» του μέτρου και της αρμονίας. Μια άλλη «αριθμητική» ερμηνεία του «Ε» θα μπορούσε να προέρχεται από την ίδια τη μορφή του, η οποία αποτελείται από τρία οριζόντια (όμοια) ευθύγραμμα τμήματα κι ένα τέταρτο κάθετο που τα ενοποιεί, δημιουργώντας έτσι μαζί την ιερή Πυθαγόρεια Τετρακτίνα, η οποία αποτελεί επίσης με αυτό τον τρόπο τη σύνθεση και ολοκλήρωση του «Γνώθι σαυτόν» και του «Μηδέν 'άγαν», έκαστο παράγγελμα των οποίων υποκρύπτει επίσης μέσα του τη μεσότητα ή ισορροπία μιας δυάδας άκρων: Της άγνοιας και δοκησισοφίας από τη μια μεριά και της έλλειψης και υπερβολής από την άλλη.

Τα Δελφικά Παραγγέλματα, που θεωρούνταν αρχικά σαν προτροπές και «λόγοι» του ίδιου του θεού Απόλλωνα, αποδόθηκαν αργότερα στους περίφημους επτά σοφούς της αρχαίας Ελλάδας (Θαλή το Μιλήσιο, Πιττακό το Μυτιληναίο, Βίαντα τον Πρηνέα, Σόλωνα τον Αθηναίο, Κλεόβουλο το Ρόδιο, Περίανδρο τον Κορίνθιο και Χίλωνα το Λακεδαιμόνιο). Οι Επτά Σοφοί οι οποίοι έζησαν και χάρισαν τη γνώση και την εμπειρία τους κατά τον 6ο και τον 7ο αιώνα π.Χ., σύμφωνα με ιστορικές καταγραφές, αποτελούν ορόσημο στην ιστορία της αρχαίας Ελλάδας. Δεν είναι λίγοι μάλιστα αυτοί που τους θεωρούν θεμελιωτές της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας. Για κάποιους ιστορικούς η φιλοσοφία ξεκίνησε αργότερα, όμως οι Επτά Σοφοί είναι αυτοί που άρχισαν να θέτουν σε αμφισβήτηση τα εδραιωμένα παλαιά αξιώματα και να επιζητούν να κατανοήσουν το μυστήριο της ύπαρξης ώστε να δώσουν απαντήσεις σε θεμελιώδη ερωτήματα που απασχολούν τον Άνθρωπο ακόμη και σήμερα.

Πρωταρχικό μέλημα των Επτά Σοφών ήταν να διδάξουν πού έγκειται η αληθινή ευδαιμονία του ανθρώπου ως πολίτη και ως ατόμου, τονίζοντας πάντα πως ο άνθρωπος είναι πρώτα άτομο και μετά πολίτης. Το Συμπόσιο των Επτά Σοφών εμφανίζεται για πρώτη φορά στο έργο Ηθικά του Πλουτάρχου. Οι Επτά Σοφοί προέρχονταν από διαφορετικές επιστήμες (ιατρική, αστρονομία, αρχιτεκτονική, νομικές επιστήμες κ.λ.π.) και αναζητούσαν τις αληθινές απαντήσεις σε θέματα κοινωνικά, θρησκευτικά, πολιτικά, επιστημονικά και ηθικά. Μέσα από τις «πνευματικές» αναζητήσεις και τα Συμπόσια των Επτά Σοφών, «χτίστηκε» μία γέφυρα που κατάφερε να συνενώσει τις διαφορετικές φυλές και πόλεις του Ελλαδικού χώρου. Έτσι, δημιουργήθηκε μία ευρύτερη και ιδανική πατρίδα, κοινή για τους απανταχού Έλληνες. Οι πεφωτισμένοι αυτοί άνθρωποι εξέφραζαν τις απόψεις τους για τα διάφορα θέματα με σπουδαία γνωμικά που έχουν μείνει στην ιστορία και χρησιμοποιούνται ακόμα και σήμερα

Το Μαντείο των Δελφών έπαιξε γενικά έναν περισπούδαστο ρόλο στην ηθική εκπαίδευση του ελληνικού γένους με βάση τα πρότυπα του Λόγου (Σοφίας ή Αυτογνωσίας), του Μέτρου και του Ρυθμού, με άλλα λόγια του Κάλλους της Απολλώνειας διδασκαλίας, η οποία συνοψίζεται στα τρία προαναφερθέντα μέγιστα αποφθέγματα-παραγγέλματα του ΕΝ ΔΕΛΦΟΙΣ ΕΙ, του ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ και του ΜΗΔΕΝ ΑΓΑΝ.

Ο θαυμασμός των αρχαίων Ελλήνων για τα ανηρτημένα αυτά αποφθέγματα στο Μαντείο των Δελφών ήταν τόσο μεγάλος, ώστε ο λυρικός ποιητής Πίνδαρος (522 π.Χ.) θεωρούσε τους επτά σοφούς, γιους του Ήλιου, που με την ακτινοβολία τους φώτιζαν και καθοδηγούσαν τον άνθρωπο στην οδό της αρετής. Αυτά τα σοφά παραγγέλματα χρησιμοποιήθηκαν στην συνέχεια και απο άλλους λαούς ,που τα παρουσίασαν σαν "θρησκευτικές εντολές".

Γενικότερα, τα Δελφικά παραγγέλματα είναι λιτές αποφθεγματικές εκφράσεις, δύο έως πέντε λέξεων, μεστές σοφίας, με συμβουλευτικό και προτρεπτικό χαρακτήρα που επιτάσσουν την αρετή και δημιουργούν από μόνα τους, συνολικά, μια πλήρη ηθική διδασκαλία.

Σας παραθέτουμε τα παραγγέλματα αυτά, όπως οι επισκέπτες της αρχαιότητας αντίκριζαν στους Δελφούς. "Εν δέ τώ προνάω τά έν Δελφοίς γεγραμμένα, έστιν ώφελήματα άνθρώποις" Παυσανίας

* 001 Έπου θεώ. Ακολούθα θεό.
* 002 Νόμω πείθου. Να πειθαρχείς στο Νόμο.
* 003 Θεούς σέβου. Να σέβεσαι τους θεούς.
* 004 Γονείς αίδου. Να σέβεσαι τους γονείς σου.
* 005 Ηττώ υπέρ δικαίου. Να καταβάλεσαι για το δίκαιο.
* 006 Γνώθι μαθών. Γνώρισε αφού μάθεις.
* 007 Ακούσας νόει. Κατανόησε αφού ακούσεις.
* 008 Σ'αυτόν ίσχε. Γνώρισε τον εαυτό σου.
* 009 Φρονεί θνητά
* 010 Εστίαν τίμα. Να τιμάς την εστία σου.
* 011 Άρχε σε αυτού. Να κυριαρχείς τον εαυτό σου.
* 012 Φίλους βοήθει. Να βοηθάς τους φίλους.
* 013 Θυμού κράτε. Να συγκρατείς το θυμό σου.
* 014 Φρόνησιν άσκει
* 015 Πρόνοιαν τίμα
* 016 Όρκω μη χρω. Να μην ορκίζεσαι.
* 017 Φιλίαν αγάπα. Να αγαπάς τη φιλία.
* 018 Παιδείας αντέχου. Να προσηλώνεσαι στην εκπαίδευσή σου.
* 019 Δόξαν δίωκε
* 020 Σοφίαν ζήτει. Να αναζητάς τη σοφία.
* 021 Καλόν το λέγε
* 022 Ψέγε μηδένα. Να μην κατηγορείς κανένα.
* 023 Επαίνει αρετήν. Να επαινείς την αρετή.
* 024 Πράττε δίκαια. Να πράττεις δίκαια.
* 025 Φίλοις ευνόει. Να ευνοείς τους φίλους.
* 026 Εχθρούς αμύνου. Να προφυλάσσεσαι από τους εχθρούς.
* 027 Ευγένειαν άσκει. Να είσαι ευγενής.
* 028 Κακίας απέχου. Να απέχεις από την κακία.
* 029 Κοινός γίνου
* 030 Ίδια φύλαττε
* 031 Αλλοτρίων απέχου
* 032 Εύφημος ίσθι. Να έχεις καλή φήμη.
* 033 Άκουε πάντα. Να ακούς τα πάντα.
* 034 Φίλω χαρίζου
* 035 Χρόνου φείδου. Να μη σπαταλάς το χρόνο.
* 036 Όρα το μέλλον
* 037 Ύβριν μίσει. Να μισείς την ύβρη.
* 038 Ικέτας αίδου. Να σέβεσαι τους ικέτες.
* 039 Υιούς παίδευε. Να εκπαιδεύεις τους γιους σου.
* 040 Έχων χαρίζου. Όταν έχεις, να χαρίζεις.
* 041 Δόλον φοβού. Να φοβάσαι το δόλο.
* 042 Ευλόγει πάντας. Να λες καλά λόγια για όλους.
* 043 Φιλόσοφος γίνου. Να γίνεις φιλόσοφος.
* 044 Όσια κρίνε. Να κρίνεις τα όσια.
* 045 Γνους πράττε. Να πράττεις με επίγνωση.
* 046 Φόνου απέχου. Να μη φονεύεις.
* 047 Εύχου δυνατά
* 048 Σοφοίς χρω. Να συναναστρέφεσαι με σοφούς.
* 049 Ήθος δοκίμαζε. Να επιδοκιμάζεις το ήθος.
* 050 Λαβών απόδος
* 051 Υφορώ μηδένα. Να μην είσαι καχύποπτος.
* 052 Τέχνη χρω. Να ασκείς την Τέχνη.
* 053 Ο μέλλεις δος
* 054 Ευεργεσίας τίμα. Να τιμάς τις ευεργεσίες.
* 055 Φθόνει μηδενί. Να μη φθονείς κανένα.
* 056 Φυλακήν πρόσεχε
* 057 Ομοίοις χρω
* 058 Διαβολήν μίσει. Να μισείς τη διαβολή.
* 059 Δικαίως κτω. Να αποκτάς δίκαια.
* 060 Αγαθούς τίμα. Να τιμάς τους αγαθούς.
* 061 Κριτήν γνώθι
* 062 Γάμους κράτει
* 063 Τύχην νόμιζε
* 064 Εγγύην φεύγε
* 065 Πάσι διαλέγου
* 066 Ελπίδα αίνει. Να δοξάζεις την ελπίδα.
* 067 Δαπανών άρχου
* 068 Κτώμενος ήδου
* 069 Αισχύνην σέβου. Να σέβεσαι την εντροπή.
* 070 Χάριν εκτέλει
* 071 Ευτυχίαν εύχου. Να εύχεσαι ευτυχία.
* 072 Τύχην στέργε
* 073 Ακούων όρα
* 074 Εργάσου κτητά. Να κοπιάζεις για πράγματα άξια κτήσης.
* 075 Έριν μίσει. Να μισείς την έριδα.
* 076 Όνειδος έχθαιρε. Να εχθρεύεσαι τον χλευασμό.
* 077 Γλώσσαν ίσχε. Να συγκρατείς τη γλώσσα σου.
* 078 Ύβριν αμύνου. Να προφυλάσσεσαι από την ύβρη.
* 079 Κρίνε δίκαια. Να κρίνεις δίκαια.
* 080 Χρώ χρήμασι
* 081 Αδωροδόκητος δοκίμαζε
* 082 Αιτιώ παρόντα
* 083 Λέγε ειδώς. Να λες γνωρίζοντας.
* 084 Βίας μη έχου. Να μην έχεις βία.
* 085 Αλύπως βίου
* 086 Ομίλει πράως. Να ομιλείς με πραότητα.
* 087 Φιλοφρόνει πάσιν. Να είσαι φιλικός με όλους.
* 088 Υιοίς μη καταθάρρει
* 089 Γλύττης άρχε. Να κυριαρχείς τη γλώσσα σου.
* 090 Σεαυτόν ευ ποίει. Να ευεργετείς τον εαυτό σου.
* 091 Ευπροσήγορος γίνου. Να είσαι ευπροσήγορος.
* 092 Αποκρίνου εν καιρώ. Να αποκρίνεσαι στον κατάλληλο καιρό.
* 093 Πόνει μετά δικαίου. Να κοπιάζεις δίκαια.
* 094 Πράττε αμετανοήτως. Να πράττεις με σιγουριά.
* 095 Αμαρτάνων μετανόει. Όταν σφάλλεις, να μετανοείς.
* 096 Οφθαλμού κράτει. Να κυριαρχείς των οφθαλμών σου.
* 097 Βουλεύου χρήσιμα. Να σκέπτεσαι τα χρήσιμα.
* 098 Επιτέλει συντόμως
* 099 Φιλίαν φύλασσε. Να φυλάττεις τη φιλία.
* 100 Ευγνώμων γίνου. Να είσαι ευγνώμων.
* 101 Ομόνοιαν δίωκε. Να επιδιώκεις την ομόνοια.
* 102 Άρρητα μη λέγε. Να μην λες τα άρρητα.
* 103 Το κρατούν φοβού
* 104 Καιρόν προσδέχου
* 105 Έχθρας διάλυε. Να διαλύεις τις έχθρες.
* 106 Γήρας προσδέχου. Να αποδέχεσαι το γήρας.
* 107 Επί ρώμη μη καυχώ. Να μην καυχιέσαι για τη δύναμή σου.
* 108 Ευφημίαν άσκει. Να επιδιώκεις καλή φήμη.
* 109 Απέχθειαν φεύγε. Να αποφεύγεις την απέχθεια.
* 110 Πλούτει δικαίως. Να πλουτίζεις δίκαια.
* 111 Δόξαν μη λείπε
* 112 Κακίαν μίσει. Να μισείς την κακία.
* 113 Κινδύνευε φρονύμως
* 000 Μανθάνων μη κάμνε. Να μην κουράζεσαι να μαθαίνεις. ( ; )
* 114 Χρησμούς θαύμασε
* 115 Ους τρέφεις αγάπα. Να αγαπάς αυτούς που τρέφεις.
* 116 Απόντι μη μάχου. Να μην μάχεσαι αυτόν που είναι απών.
* 117 Πρεσβύτερον αιδού. Να σέβεσαι τους μεγαλύτερους.
* 118 Νεώτερον δίδασκε. Να διδάσκεις τους νεότερους.
* 119 Πλούτω απίστει. Να αποστασιοποιείσαι από τον πλούτο.
* 120 Σε αυτόν αιδού. Να σέβεσαι τον εαυτό σου.
* 121 Μη άρχε υβρίζων. Να μην κυριαρχείς με αλαζονεία.
* 122 Προγόνους στεφάνου. Να στεφανώνεις τους προγόνους σου.
* 123 Επί νεκρώ μη γέλα. Να μην περιγελάς τους νεκρούς.
* 124 Ατυχούντι συνάχθου. Να συμπάσχεις με το δυστυχή.
* 125 Χαρίζου ευλαβώς
* 126 Εξ' ευγενών γέννα
* 127 Επαγγέλου μηδενί
* 128 Τύχη μη πίστευε. Να μην πιστεύεις την τύχη.
* 129 Τελεύτα άλυπος. Να πεθαίνεις χωρίς λύπη.
* 130 Μέτρον άριστον
* 131 Αδικείαν μίσει
* 132 Ευσέβειαν φύλαττε
* 133 Ηδονής κραττείν
* 134 Βίαν μηδέν πράττειν
* 135 Τέκνα παιδεύειν
* 136 Μη θρασύνου
* 137 Νόμοις πείθου
* 138 Μελέτει το παν
* 139 Γαμείν μέλλον καιρόν γνώθι
* 140 Μη επί παντί λύπου
* 141 Πίνων αρμόζες
* 142 Πέρας επιτελεί μη αποδειλιών
* 143 Το συμφέρον θηρώ
* 144 Θνήσκε υπερ Πατρίδος. Να πεθάνεις για την πατρίδα σου.
* 145 Τω βίω μάχου
* 146 Ευ πάσχε θνητός
* 147 Παις ων κόσμιος ίσθι, ηβών εγκρατής, μέσος δίκαιος, πρεσβύτερος σοφός. Να είσαι ως παιδί κόσμιος, ως έφηβος εγκρατής, ως άνδρσς δίκαιος, ως γέροντας σοφός.

(η μετάφραση όλων προς μελοντική επεξεργασία...)



Εκτός, πάντως, από τα παραπάνω, υπάρχουν και άλλες αρχαιοελληνικές ηθικές ρήσεις και γνωμικά μεστότατα σοφίας, όπως π.χ. τα εξής:

* Καλώς πένεσθαι μάλλον, η πλουτεΐν κακώς (Καλύτερα να είσαι φτωχός και δίκαιος παρά πλούσιος και άδικος) (Αντιφάνη).
* Ζημίαν αίρείσθαι μάλλον η κέρδος αίσχρόν (Να προτιμάς τη ζημιά πιο πολύ παρά το αισχρό κέρδος) (Χίλωνα).
* Ύπέρ σεαυτού μη φράσης εγκώμιον (Μην επαινείς ποτέ τον εαυτό σου) (Μενάνδρου).
* Ευτυχών μη ϊσθι υπερήφανος, άπορησας μη ταπεινού (Όταν ευτυχήσεις να μην είσαι υπερήφανος και όταν βρίσκεσαι σε δυσκολία να μην ταπεινώνεσαι) (Κλεόβουλου και Περίανδρου).
* Μη προπετώς τούς άνθρώπους, μητε μέμφεσθαι μητε επαινείν (Να μην κατηγορείς ούτε να επαινείς με επιπολαιότητα τους ανθρώπους) (Πλάτωνα).
* Ό μέλλεις πράττειν, μη πρόλεγε, άποτυχών γάρ γελασθηση (Αυτό που πρόκειται να κάνεις να μην το διαλαλείς από πρώτα, γιατί αν αποτύχεις θα γελοιοποιηθείς) (Πιττακού).
* Δόλιον άνδρα φεύγε παρ' ολου του βίου (Να αποφεύγεις τον δόλιο άνθρωπο σε όλη σου τη ζωή) (Μενάνδρου).
* Πρός κέντρα μη λάκτιζε, μη πταίσας μογης (Να μην κλωτσάς τα αγκάθια, γιατί με τα κτυπήματα μπορεί να πληγωθείς) (Αισχύλου).
* Βία μηδέ πράττειν (Να μην κάνεις τίποτα με τη βία) (Κλεόβουλου).
* Τό ξίφος άμφιβαλου πρός μη φόνον άλλά ες άμυναν (Να μη σύρεις το ξίφος για να φονεύσεις, αλλά για να αμυνθείς) (Φωκυλίδη).
* Ίσχυρόν οντα, πράον είναι, οπως οί πλησίον αιδώνται μάλλον η φοβώνται (Όταν έχεις ισχύ να είσαι πράος, για να σε σέβονται οι άλλοι και όχι να σε φοβούνται) (Χίλωνα).

Πηγές
Δημοσίευση σχολίου